*ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਖੂਨਦਾਨ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ੀਰੋ-ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਜੋਖਮ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਐਡਵਾਂਸਡ ਨਿਊਕਲੀਇਕ ਐਸਿਡ ਟੈਸਟਿੰਗ (ਐਨਏਟੀ) ਅਤੇ ਕੈਮੀਲੂਮੀਨੇਸੈਂਸ ਇਮਯੂਨੋਐਸੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀਤਾ ਐਲਾਨ*
* ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਬਲੱਡ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਖੂਨਦਾਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰ-ਅਧਾਰਤ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ’ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜੋਰ*
* ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸੂਬਾ-ਪੱਧਰੀ ਐਨਜੀਓ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੌਰਾਨ 69 ਸਵੈ-ਇੱਛਤ ਖੂਨਦਾਨ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਸਨਮਾਨਿਤ*
ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਖੂਨ ਦਾਨ ਤੋਂ ਅਗਾਂਹ ਜਾ ਕੇ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਅੰਗ-ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕਰਦਿਆਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੱਜ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਖੂਨਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਆ ਕੇ ਅੰਗ ਦਾਨ ਲਈ ਅਹਿਦ ਲੈਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਜੋਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਅੰਗ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰ ਕਈ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਬਲੱਡ ਟ੍ਰਾਂਸਫਿਊਜ਼ਨ ਕੌਂਸਲ (ਪੀਐਸਬੀਟੀਸੀ) ਵੱਲੋਂ ਇੱਥੇ ਮਿਊਂਸੀਪਲ ਭਵਨ ਵਿਖੇ ਕਰਵਾਈ ਸੂਬਾ-ਪੱਧਰੀ ਐਨਜੀਓ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕਰਦਿਆਂ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਸਵੈ-ਇੱਛਤ ਸੰਗਠਨਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ‘ਉਮੀਦ ਦੇ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਤੇ ਰੱਬ ਦੇ ਦੂਤ’ ਕਹਿ ਕੇ ਵਡਿਆਇਆ, ਜੋ ਜਿੰਦਗੀ ਤੇ ਮੌਤ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਰਮਿਆਨ ਅਹਿਮ ਕੜੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੌਰਾਨ ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖੂਨਦਾਨ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹਿਤ ਮਿਸਾਲੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਕੇ ਜ਼ਿਲਿ੍ਹਆਂ ਚੋਂ ਮੋਹਰੀ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ 69 ਸਵੈ-ਇੱਛਤ ਖੂਨਦਾਨ ਐਨਜੀਓਜ਼ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ।
ਖੂਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਿਆਂ ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ , ਨਿਊਕਲੀਕ ਐਸਿਡ ਟੈਸਟਿੰਗ (ਐਨਏਟੀ) ਅਤੇ ਕੈਮੀਲੂਮਿਨਿਸੈਂਸ ਇਮਯੂਨੋਏਸੇ (ਸੀਐਲਆਈਏ) ਸਮੇਤ ਉੱਨਤ ਟੈਸਟਿੰਗ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਖੂਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਵਿੰਡੋ ਪੀਰੀਅਡ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਖੂਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਐੱਚਆਈਵੀ, ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਬੀ ਅਤੇ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ-ਸੀ ਵਰਗੀਆਂ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸਮੇਂ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜੋਖਮਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਕਾਫ਼ੀ ਘਟਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਾਜ ਦੇ ਬਲੱਡ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ, ਟਰੇਸੇਬਿਲਟੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਖੂਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ, ਜਾਂਚ, ਬਲੱਡ ਬੈਗਾਂ ਦੀ ਇਕਸਾਰ ਲੇਬਲਿੰਗ ਅਤੇ ਕਰਾਸ-ਮੈਚਿੰਗ ਲਈ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ਤੇ ਖੂਨ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਖੱਜਲ-ਖੁਆਰੀ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਸਵੈ-ਇੱਛਤ ਖੂਨਦਾਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਿਆਪਕ, ਸ਼ਹਿਰ-ਵਾਰ ਡਿਜੀਟਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਲੋੜ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ,‘‘ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਸ਼ਹਿਰ-ਅਧਾਰਤ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ ਬਲੱਡ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗੰਭੀਰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੌਰਾਨ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਭੱਜ-ਨੱਠ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦਾ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।’’
ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖੂਨਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਖਰਲੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ’ਤੇ ਮਾਣ ਪ੍ਰਗਟਾਉਂਦਿਆਂ ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੂਬੇ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੈੱਟਵਰਕ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ 201 ਲਾਇਸੰਸਸ਼ੁਦਾ ਬਲੱਡ ਕੇਂਦਰ ਹਨ (51 ਸਰਕਾਰੀ, 7 ਫੌਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਅਤੇ 143 ਨਿੱਜੀ/ਟਰੱਸਟ-ਸੰਚਾਲਿਤ)। 2025-26 ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਨੇ 5,44,167 ਯੂਨਿਟ ਖੂਨ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ 2026 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 2,065 ਸਵੈ-ਇੱਛਤ ਖੂਨਦਾਨ ਕੈਂਪਾਂ ਰਾਹੀਂ 1,84,194 ਯੂਨਿਟ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਸਦੀ ਦਰ 96.04 ਫੀਸਦੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 13 ਜ਼ਿਲਿ੍ਹਆਂ ਵਿੱਚ 17 ਬਲੱਡ ਕੇਂਦਰਾਂ ’ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜਲਦ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲਿ੍ਹਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਣ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।
ਅੰਗ ਦਾਨ ਮਿਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਅੱਗੇ ਦੱਸਦਿਆਂ ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਪੰਜਾਬ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਲਿਵਰ ਐਂਡ ਬਿਲੀਅਰੀ ਸਾਇੰਸਜ਼ (ਪੀ.ਆਈ.ਐਲ.ਬੀ.ਐਸ.) ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 15 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਿੰਨ ਲਿਵਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਬਾਜਾਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਖ਼ਰਚ ’ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦਿਆਂ ਦਾ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਗ ਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਤਾਂ ਜੋ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰਨ ਸਬੰਧੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਗੁਰਦੇ, ਜਿਗਰ ਅਤੇ ਕੌਰਨੀਆ ਵਰਗੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਕੀਮਤੀ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਣ।
ਨੌਜਵਾਨ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੀਮੀਆ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ, ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵੀ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਨੀਮੀਆ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਭੋਜਨ ਸਮੇਤ ਸਿਹਤਮੰਦ ਖੁਰਾਕ ਸਬੰਧੀ ਆਦਤਾਂ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਪੀਏਯੂ) ਅਤੇ ਫੂਡ ਐਂਡ ਡਰੱਗਜ਼ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਲਈ ਖੁਰਾਕ ਸਬੰਧੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਐਡਵਾਈਜ਼ਰੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਟ੍ਰਰਾਂਸਫਿਊਜ਼ਨ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿਭਾਗ, ਪੀਜੀਆਈਐਮਈਆਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਮੁਖੀ ਡਾ. ਆਰ. ਆਰ. ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਪੰਜਾਬ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਖੂਨਦਾਨ ਕਰਨ ਸਬੰਧੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਹੈ, ਪਰ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖੂਨਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸੂਬਾ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 80 ਫ਼ੀਸਦ ਖੂਨਦਾਨੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖੂਨ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਖੂਨਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸਮਰਪਿਤ ਦਾਨੀ ਖੂਨ ਦੀ ਸਥਿਰ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੀਜੀਆਈਐਮਈਆਰ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਡਾ. ਸੁਚੇਤ ਸਚਦੇਵ (ਐਡੀਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਪੀਜੀਆਈਐਮਈਆਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ), ਡਾ. ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ (ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਜੀਐਮਸੀਐਚ-32), ਡਾ. ਸੰਗੀਤਾ ਕੁਮਾਰੀ (ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਪੀਜੀਆਈਐਮਈਆਰ) ਅਤੇ ਡਾ. ਏਕਾਜ ਜਿੰਦਲ (ਸੀਨੀਅਰ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਐਮਡੀਓਐਚ ਲੁਧਿਆਣਾ) ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਬਲੱਡ ਸੇਫਟੀ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦਾਨੀਆਂ ਦੀ ਲਾਮਬੰਧੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਮੌਕੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਕੱਤਰ ਸਿਹਤ ਕਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਪੀਐਸਏਸੀਐਸ ਸਾਕਸ਼ੀ ਸਾਹਨੀ, ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਜੀਐਮਸੀਐਚ-32 ਡਾ. ਰਵਨੀਤ ਕੌਰ, ਐਡੀਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਪੀਐਸਏਸੀਐਸ ਡਾ. ਵਿਸ਼ਾਲ ਗਰਗ ਅਤੇ ਜੁਆਇੰਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਲੱਡ ਟ੍ਰਰਾਂਸਫਿਊਜ਼ਨ ਸਰਵਿਸਸ ਡਾ. ਸੁਨੀਤਾ ਦੇਵੀ ਸਮੇਤ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
-punjabhealth-healthminister-blooddonation-organdonation-donateorgans-youthforchange-punjabnews
Jagrati Lahar is an English, Hindi and Punjabi language news paper as well as web portal. Since its launch, Jagrati Lahar has created a niche for itself for true and fast reporting among its readers in India.
Gautam Jalandhari (Editor)
RSS FEED