ਫਰਵਰੀ ਅਤੇ ਮਾਰਚ 2025 ਦੇ ਹਾਲੀਆ ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਡੇ ਅੰਤਰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਲੋੜ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਅੰਬੀਨਟ ਏਅਰ ਕੁਆਲਿਟੀ ਮਾਨੀਟਰਿੰਗ (ਸੀਏਏਕਿਉਐਮ) ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਉਲੰਘਣਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ - ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੀਐਮ10 ਲਈ, ਇੱਕ ਮੋਟਾ ਕਣ ਪਦਾਰਥ ਜੋ ਸਾਹ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਨੇ ਫਰਵਰੀ ਅਤੇ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ 15-15 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਪੀਐਮ 10 ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਬੀਨਟ ਏਅਰ ਕੁਆਲਿਟੀ ਸਟੈਂਡਰਡ (ਐਨਏਏਕਿਉਐਸ) ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।ਪੀਐਮ 2.5 ਲਈ, ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ 7 ਦਿਨ ਅਤੇ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ 12 ਦਿਨ ਵਾਧੂ ਸਨ।
ਫਰਵਰੀ ਅਤੇ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੀ ਹਵਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਸੀ। ਸੀਆਰਈਏ (ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਰਿਸਰਚ ਆਨ ਐਨਰਜੀ ਐਂਡ ਕਲੀਨ ਏਅਰ) ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੀਐਮ 2.5 ਦੇ ਪੱਧਰ - ਧੂੜ, ਧੂੰਏਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਕਣ ਜੋ ਫੇਫੜਿਆਂ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ - 53 ਅਤੇ 52 ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਘਣ ਮੀਟਰ (µg/m³) ਸਨ। ਇਹ 40 µg/m³ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਮਾ, ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਰਗੇ ਗੰਭੀਰ ਸਿਹਤ ਜੋਖਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪੀਐਮ10 ਦੇ ਪੱਧਰ - ਵੱਡੇ ਕਣ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਸਾਹ ਸੰਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ - ਵੀ ਉੱਚੇ ਸਨ, ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਔਸਤਨ 100 µg/m³ ਅਤੇ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ 103 µg/m³, 60 µg/m³ ਦੀ ਮਿਆਰੀ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਦੁੱਗਣਾ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਸੰਕਟ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨੂੰ ਰੇਖਾਂਕਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਹਵਾ ਬਹੁਤ ਸਾਫ਼ ਰਹੀ। ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ, ਪੀਐਮ2.5 ਦਾ ਪੱਧਰ ਸਾਰੇ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਪੀਐਮ10 ਦਾ ਪੱਧਰ ਸਿਰਫ਼ 10 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਉੱਚਾ ਸੀ। ਮਾਰਚ ਤੱਕ, ਪੀਐਮ2.5 ਅਤੇ ਪੀਐਮ10 ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਪੱਧਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦਿਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਏ - ਜੋ ਕਿ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵੀ ਮਾਡਲ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਸੀਏਏਕਿਉਐਮ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਅਸਲ-ਸਮੇਂ, ਸਥਾਨਕ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੈਪਚਰ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ। ਮਾਹਿਰ ਰਾਜ ਅਤੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਰਿਸਰਚ ਆਨ ਐਨਰਜੀ ਐਂਡ ਕਲੀਨ ਏਅਰ (ਸੀਆਰਈਏ) ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕੀਮਤੀ ਸਮਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਉਲੰਘਣਾਵਾਂ ਤੁਰੰਤ ਦਖਲ ਦੀ ਲੋੜ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਸਬੂਤ-ਅਧਾਰਤ ਅਤੇ ਸਿਹਤ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸਾਫ਼ ਹਵਾ ਰਣਨੀਤੀ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਿਗਰਾਨੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਕਲੀਨ ਏਅਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਅਜਿਹੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਮਾਪ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।" ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਜਾਣਨ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਵਿੱਚ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਤਕਨੀਕੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ - ਇਹ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨਿਆਂ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ।
ਇਹ ਨਤੀਜੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਪੈਟਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਿਵਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਸਮੂਹ, ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਾ-ਅਧਾਰਤ ਸੰਗਠਨ ਇੱਕ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਾਫ਼ ਹਵਾ ਰਣਨੀਤੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ - ਜੋ ਕਿ ਡੇਟਾ, ਸਿਹਤ ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਜਵਾਬਦੇਹੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੋਵੇ।
ਇਹ ਲੋੜ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਲਚਕੀਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਲਈ, ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣ, ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ।
Powered by Froala Editor
Urgent-Need-For-Better-Air-Monitoring-In-Punjab-As-Ludhiana-Faces-Persistent-Pollution
Jagrati Lahar is an English, Hindi and Punjabi language news paper as well as web portal. Since its launch, Jagrati Lahar has created a niche for itself for true and fast reporting among its readers in India.
Gautam Jalandhari (Editor)
RSS FEED